Vai trò của nhà quản trị nay đã thay đổi


Vai trò của nhà quản trị nay đã thay đổi

Một trong những vấn đề mà hiện nay các tổ chức gặp phải không chỉ đơn giản là việc quản trị không hiệu quả mà còn là vai trò và sứ mạng của nhà quản trị – theo định nghĩa truyền thống – đã không còn theo kịp với yêu cầu công việc trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0.

Gần 100 năm trước, nhà nghiên cứu quản trị Henri Fayol cho rằng vai trò quản trị gắn liền với 5 chức năng cơ bản, bao gồm lập kế hoạch (planning), tổ chức (organizing), nhân sự (staffing), chỉ đạo (directing) và kiểm soát (controlling). Những chức năng này đã trở thành sự định hướng, thước đo đối với một nhà quản trị. Tuy nhiên, nó chỉ phù hợp với những tổ chức có mục tiêu cố định và hoạt động trong một môi trường ổn định. Còn trong thời đại ngày nay, môi trường kinh doanh biến đổi không ngừng, các công nghệ mới liên tục xuất hiện, cách thức con người làm việc và giao tiếp cũng thay đổi, và những điều này khiến vai trò của nhà quản trị đã không còn như trước.

Những con robot được điều khiển bởi trí thông minh nhân tạo (AI) hiện nay có thể đảm trách những công việc phức tạp mà trước đây chỉ có con người mới làm được. Chúng đang dần thay thế các công nhân làm việc tại các nhà máy ở trong nhiều ngành công nghiệp khác nhau trên thế giới như chế tạo ô tô, sản xuất linh kiện điện tử… Chúng làm nhanh hơn, hiệu quả hơn và chính xác hơn con người ở nhiều công việc khác nhau.

Chúng không cần những nhà quản trị giám sát và hướng dẫn cách làm việc như cách mà các nhà quản trị đã làm đối với công nhân ở những giai đoạn trước đây. Như vậy, vai trò giám sát và hướng dẫn của nhà quản trị như trước đây đã không còn cần thiết. Hiện tại, nhà quản trị cần đảm trách vai trò mới – vai trò mà những máy móc chưa thể làm được, đó là tư duy để thiết kế hệ thống mà trong đó những con robot này sẽ làm việc để tạo ra giá trị.

Những ý tưởng tuyệt vời chỉ xuất hiện trong những buổi thảo luận tự do mà ở đó các thành viên thoải mái trao đổi, chia sẻ quan điểm, tích hợp những kinh nghiệm họ có được và đưa ra những viễn cảnh khác nhau (Joseph Pistrui và Dimo Dimov, HBR 2018). Jack Ma, nhà đồng sáng lập Công ty Alibaba của Trung Quốc, đã nói: “Mọi thứ chúng ta dạy nên khác với những gì máy móc làm được. Nếu chúng ta không thay đổi cách chúng ta dạy thì 30 năm sau kể từ bây giờ chúng ta sẽ gặp rắc rối”. Ông đã nói đến việc giáo dục trong một bối cảnh rộng hơn, nhưng điều cốt lõi mà ông muốn nói đến ở đây là con người cần phải đảm trách những vai trò mà máy móc không đảm trách được, chẳng hạn như khả năng tư duy, tưởng tượng, khả năng đổi mới và sáng tạo.

Để làm được điều này, nhà quản trị cần phải học hỏi không ngừng để nâng tầm kiến thức, ví dụ cần dành nhiều thời gian hơn để tìm hiểu về những ứng dụng của AI vào trong lĩnh vực mình đang hoạt động và thử nghiệm để áp dụng chúng. Chính việc học hỏi (chứ không phải là kiến thức) sẽ là năng lực chính giúp cho các tổ chức phát triển trong thời đại công nghiệp 4.0, và các nhà quản trị nên là người khởi xướng và là người đi đầu trong hoạt động học hỏi này.

Một trong những yếu tố quan trọng khác giúp cho các tổ chức có thể tạo ra và duy trì lợi thế cạnh tranh trong thời đại mới này là khả năng khơi dậy các năng lực của nhân viên, để giúp họ có thể phát triển khả năng tư duy và ra quyết định. Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều nhà quản trị ôm đồm các công việc, không giao quyền hay để cho nhân viên cấp dưới ra quyết định, đồng thời họ kiểm soát các công việc của nhân viên một cách không cần thiết. Điều này sẽ kìm hãm khả năng tư duy độc lập và ra quyết định của nhân viên, trong khi đây là một yếu tố góp phần tạo nên lợi thế cạnh tranh của tổ chức.

Để thay đổi, nhà quản trị nên khuyến khích nhân viên của mình tự học hỏi, tư duy độc lập và tự chủ động đưa ra quyết định để xử lý các vấn đề gặp phải trong công việc. Có như vậy các nhân viên mới tự tin, mạnh dạn phát huy năng lực cá nhân để ngày càng tạo ra thêm nhiều giá trị mới cho tổ chức, cái mà các đối thủ khác không có hoặc chưa xuất hiện trên thị trường. Các nhà quản trị cũng sẽ đối mặt với nhiều thách thức mới trong công việc mà ngay cả những kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm nhà quản trị có trước đây cũng không thể giúp giải quyết được.

Chẳng hạn, nhà quản trị phải xử lý một khối lượng lớn các dữ liệu về khách hàng đến từ nhiều nguồn khác nhau (trang web, mạng xã hội, các kênh truyền thống…) để đưa ra chiến lược kinh doanh; hoặc nhà quản trị phải tìm hiểu và ứng dụng các công nghệ mới (AI, VR, AR…) vào trong quản trị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Chính vì vậy, họ cần phải có cách tiếp cận mới. Nhiều nhà quản trị vẫn tự tin mình đủ thông minh và kinh nghiệm để đưa ra mọi quyết định mà không cần tham khảo ý kiến bất kỳ ai trong tổ chức.

Có lẽ đây là cách suy nghĩ không còn phù hợp. Để đối mặt và giải quyết các vấn đề mới một cách hiệu quả, thay vì tự ra quyết định một mình, nhà quản trị cần tạo điều kiện cho nhân viên tham gia vào quá trình ra quyết định, cần khuyến khích sự đa dạng trong cách suy nghĩ, nhìn nhận vấn đề của các các nhân viên, chấp nhận sự khác biệt giữa các ý kiến, các quan điểm.

Thậm chí, nhà quản trị cũng có thể mời các đồng nghiệp, các chuyên gia bên ngoài tổ chức tham gia vào quá trình ra quyết định trong một số trường hợp. Cách tiếp cận này giúp cho nhà quản trị có cái nhìn đa chiều vào một vấn đề để xem xét đánh giá tốt hơn, để có thể phát huy hết sức mạnh hợp lực của các cá nhân và từ đó có những giải pháp hoàn thiện hơn.

Những ý tưởng tuyệt vời chỉ xuất hiện trong những buổi thảo luận tự do mà ở đó các thành viên thoải mái trao đổi, chia sẻ quan điểm, tích hợp những kinh nghiệm họ có được và đưa ra những viễn cảnh khác nhau (Joseph Pistrui và Dimo Dimov, HBR 2018). Để tiếp tục giúp tổ chức của mình phát triển bền vững trong tương lai, các nhà quản trị cần thay đổi cách tiếp cận và thay đổi hành vi để quản trị có hiệu quả hơn và phù hợp hơn trong bối cảnh mới hiện nay.

Huỳnh Kim Tôn – Giảng viên về quản trị chiến lược, đổi mới và sáng tạo, Đại học Mở TPHCM

Theo : TBKTSG

Nguy cơ robot công nghiệp bị tin tặc tấn công


Các nhà máy trong tương lai sẽ vận hành thông minh hơn nhờ những robot công nghiệp kết nối internet tốc độ cao, nhưng điều này cũng có nghĩa chúng dễ bị tổn thương hơn trước các vụ tấn công của tin tặc, theo tờ The Wall Street Journal.

Trong tương lai, các robot công nghiệp có thể nâng cao sản lượng hàng hóa và thúc đẩy các mức lương cao hơn cho người lao động nhưng có một vấn đề đáng lo ngại: chúng dễ tổn thương trước các vụ tấn công của bọn tin tặc.

Theo các chuyên gia an ninh mạng và các nhà sản xuất robot cũng như các chuyên gia kỹ thuật, các nhà máy, các bệnh viện và các chủ thể sử dụng robot công nghiệp khác đang thiếu sự chuẩn bị phòng vệ đầy đủ để ngăn chặn các cuộc tấn công mạng.

Rủi ro bị tấn công mạng đang gia tăng khi các robot công nghiệp đang có bước phát triển nhanh chóng từ chỗ chỉ là những cỗ máy hoạt động riêng lẻ và ngoại tuyến (offline) thành những cỗ máy kết nối internet và làm việc bên cạnh con người.

“Hiện nay vẫn chưa có khái niệm chống virus cho robot. Vậy nên, mức độ bảo vệ cho robot thường rất lỏng lẻo hoặc không có gì cả”, Yossi Naar, người đồng sáng lập Công ty Cybereason ở Boston (Mỹ), chuyên cung cấp các dịch vụ an ninh mạng cho các thiết bị kết nối, cho biết.

Các nhà sản xuất robot công nghiệp và các khách hàng ngày càng nhận thức rõ các rủi ro an ninh mạng. Các tổ chức như Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) ở Geneva (Thụy Sĩ) đang nghiên cứu rủi ro an ninh mạng đối với robot công nghiệp.

Roberta Nelson Shea, nhân viên kỹ thuật ở công ty sản xuất robot công nghiệp Universal Robots (Đan Mạch) nói: “Ngành công nghiệp sản xuất robot của chúng tôi đang thức tỉnh trước khái niệm an ninh mạng. Thế giới càng kết nối, các rủi ro an ninh mạng càng cao”.

Mặc dù ngành tự động hóa đã trải qua nhiều thập kỷ phát triển, các công ty vẫn thấy rất ít lý do để nâng cao vấn đề an ninh mạng cho các robot công nghiệp vì cho đến nay, chúng vẫn chưa gặp phải bất cứ vụ tấn công mạng nghiêm trọng nào, chủ yếu bởi vì hầu hết các robot không được kết nối internet.

Song khi mạng không dây 5G sắp được triển khai trong thời gian tới với tốc độ cao gấp 100 lần mạng 4G, các nhà máy sẽ được khuyến khích trang bị các công cụ tự động hóa và kết nối trong những năm tới.

Sự phổ cập của robot công nghiệp đang diễn ra. Doanh số robot công nghiệp toàn cầu tăng gấp đôi trong 5 năm qua, đạt 381.000 đơn vị với giá trị 16,2 tỉ đô la, theo Liên đoàn Robot học quốc tế (IFR). Theo một báo cáo của Viện Toàn cầu McKinsey có trụ sở ở Washington (Mỹ), các công nghệ tự động hóa có thể thay thế 400 triệu việc làm trên thế giới vào năm 2030, tương đương gần 15% lực lượng lao động toàn cầu.

Trong một báo cáo hồi năm 2017, công ty an ninh mạng Trend Micro (Nhật Bản) phát hiện rằng có hơn 83.000 robot công nghiệp trên thế giới kết nối với internet công cộng thông qua các máy chủ và các bộ định tuyến công nghiệp.
Nhiều công ty đang kết nối các robot công nghiệp của họ với mạng internet vì điều này giúp lưu trữ hoạt động lập trình, cài đặt các bản cập nhật phần mềm và gửi dữ liệu theo thời gian thực đến văn phòng điều hành của các công ty.

“Trước đây, những robot này thường hoạt động độc lập và bạn phải có mặt ở nhà máy để thay đổi các lập trình hoạt động của chúng nên rủi ro an ninh mạng khá thấp. Nhưng hiện nay, chúng đang kết nối mọi thứ, buộc chúng ta phải tính đến rủi ro này”, Carole Franklin, Giám đốc phát triển tiêu chuẩn của Hiệp hội Các ngành công nghiệp tự động hóa (Mỹ), cho biết.

Các chuyên gia an ninh mạng nhận định nếu thành công trong các vụ tấn công mạng, bọn tin tặc có thể giành quyền kiểm soát các robot công nghiệp, sửa đổi hoạt động của chúng để tạo ra các lỗi cho sản phẩm. Bọn chúng cũng có thể cài đặt mã độc vào các robot này, buộc các công ty phải trả những khoản tiền lớn để được gỡ mã độc.

Song một số chuyên gia cho rằng khác với các máy tính cá nhân, tính phức tạp của các robot công nghiệp giúp chúng chống lại mối đe dọa tấn công mạng. Một lợi thế giúp robot công nghiệp giảm nguy cơ trở thành các mục tiêu tấn công mạng là mức giá cao ngất ngưỡng của chúng. Các cỗ máy này thường tốn vài chục ngàn đô la và điều này có nghĩa là bọn tin tặc, ít nhất vào thời điểm hiện nay, không thể dễ dàng mua một robot công nghiệp để tháo nó ra và nghiên cứu cách để xâm nhập tấn công mạng.

Song giá cả rốt cục sẽ giảm xuống và các robot công nghiệp sẽ nhanh chóng xuất hiện rộng rãi, do vậy, cần phải củng cố các hệ thống phòng thủ mạng trước thời điểm đó.

Howard Chizeck, Giáo sư chuyên ngành kỹ thuật máy tính và điện ở Đại học Washington (Mỹ) tin rằng robot công nghiệp sẽ kịp thời được trang bị các công cụ bảo vệ an ninh mạng để chống lại các vụ tấn công.

Năm 2015, một nhóm nghiên cứu do Giáo sư Chizeck dẫn đầu đã xâm nhập mạng thành công vào một robot phẫu thuật được điều khiển từ xa để chứng minh nguy cơ các cuộc tấn công mạng như vậy là điều có thể xảy ra.
Ông nói: “Tất cả robot công nghiệp đều dễ bị tổn thương trừ phi các biện pháp bảo vệ được thực hiện để giúp chúng không dễ tổn thương nữa”.

Lê Linh- (TBKTSG Online)