Các nước thành viên ASEAN chủ động hội nhập kinh tế toàn diện (AEC: Phần tiếp theo)


Thời hạn cán đích cho việc chính thức thành lập Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) vào ngày 31/12/2015 không còn nhiều. Theo đánh giá của Ban Thư ký ASEAN, tính đến thời điểm hiện nay, đã có 6/10 thành viên có tỷ lệ hoàn thành ở mức cao. Sự ra đời của AEC vào cuối năm 2015 sẽ là một bước ngoặt trong lịch sử hình thành và phát triển của ASEAN, đánh dấu sự hội nhập toàn diện của các nền kinh tế khu vực Đông Nam Á. AEC hướng tới mô hình cộng đồng kinh tế – an ninh chính trị – văn hóa xã hội, hòa trộn nền kinh tế của 10 nước thành viên ASEAN thành một khối sản xuất, thương mại, đầu tư, tạo ra thị trường chung với quy mô 600 triệu người.

Xây dựng AEC là một lựa chọn phù hợp với xu thế toàn cầu hóa và chuyển dịch sang nền kinh tế tri thức của kinh tế thế giới, xu thế bùng nổ các FTA, sức ép cạnh tranh từ nền kinh tế Trung Quốc, tác động từ chiến lược kinh tế của những nước lớn… Nội dung liên kết của AEC giúp ASEAN trở thành một thực thể kinh tế thống nhất, có khả năng khắc phục điểm yếu của từng quốc gia riêng lẻ trong cạnh tranh với Trung Quốc, phát huy lợi thế để trở thành địa chỉ đầu tư hấp dẫn, đồng thời giúp ASEAN thực thi được các chính sách trung lập, “đứng cách đều” và “cân bằng quyền lực” với các nước lớn.

Hội nhập kinh tế ASEAN nhận được sự quan tâm của tất cả các nước trong khu vực, các quốc gia ASEAN đều tích cực triển khai hoạt động để chuẩn bị cho sự ra đời của AEC vào cuối năm 2015.

Campuchia

Mặc dù công tác chuẩn bị hội nhập AEC của Campuchia kém hơn so với Thái Lan, Singapore, Malaysia và Indonesia, nhưng xét về tổng thể, Campuchia vẫn vượt Lào và Myanmar. Campuchia tập trung phát triển chính sách thương mại mở cửa để thu hút đầu tư, nới lỏng Luật Đầu tư và Luật Sở hữu, tăng cường giáo dục đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao. Tuy nhiên, giới chức ASEAN khuyến cáo, Campuchia cần đẩy nhanh cải cách hải quan và đẩy mạnh quá trình tự động hóa để giảm chi phí thương mại, giảm thiểu tham nhũng và sẵn sàng cho việc trao đổi hải quan một cửa vào cuối năm 2015.

Indonesia

Để đảm bảo sẵn sàng cho hội nhập AEC, ngay từ tháng 6/2013, Chính phủ Indonesia đã thành lập Ủy ban quốc gia để chuẩn bị cho sự kiện quan trọng này, cử Bộ trưởng Điều phối Kinh tế Hát-ta Ra-gia-xa làm chủ nhiệm ủy ban. Các thành viên của Ủy ban bao gồm các đại diện của chính quyền trung ương, chính quyền cơ sở các cấp, doanh nhân, nghiệp đoàn lao động và các chuyên gia. Nhiệm vụ chính của Ủy ban là phân tích, đánh giá và đề xuất với Chính phủ những công việc cần phải làm để chuẩn bị hội nhập AEC vào cuối năm 2015.

Nguyên Tổng thống Indonesia Bam-bang nêu rõ, AEC sẽ giúp thúc đẩy các nền kinh tế trong khu vực phát triển, bởi một nền kinh tế hội nhập sẽ làm tăng tính luân chuyển của các dòng vốn, nguồn nhân lực, trao đổi hàng hóa và dịch vụ và Indonesia có thể được hưởng nhiều lợi ích từ một thị trường chung khi là nền kinh tế lớn nhất và đông dân nhất trong ASEAN. Tân Tổng thống Indonesia Jokowi cũng khẳng định: “Indonesia sẽ tiếp tục cố gắng đảm nhiệm vai trò đi đầu trong ASEAN và thúc đẩy hơn nữa mục tiêu đoàn kết và trung tâm khu vực của ASEAN”.

Lào

Tổng giám đốc Vụ ASEAN thuộc Bộ Ngoại giao Lào, ông Phan-xô-ri-vông nhận định: “Khả năng cạnh tranh của Lào với các nước trong khu vực ASEAN vẫn còn thấp. Cơ sở hạ tầng, giao thông vận tải và dịch vụ chưa phát triển cùng hệ thống ngân hàng còn nhiều hạn chế có thể đặt Lào vào thế bất lợi khi hội nhập”. Do vậy, Lào đang đẩy mạnh thực hiện chủ trương “Thu hẹp khoảng cách và phát triển theo hướng hội nhập ASEAN”. Để đẩy nhanh tiến trình chuẩn bị hội nhập AEC, Chính phủ Lào đã thông qua các hội thảo để nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp quốc doanh và tư nhân, tập trung vào những mục tiêu quan trọng như cải thiện quy chế, phát triển nguồn nhân lực, hệ thống quản lý tài chính, nâng cao tiêu chuẩn và chất lượng sản xuất hàng hóa.

Malaysia

Theo đánh giá của Ban Thư ký ASEAN, tính đến nay, Malaysia đã hoàn thành được hơn 88% các biện pháp theo kế hoạch chi tiết của AEC, cao hơn tỷ lệ thực hiện trung bình của 10 nước ASEAN (82%). Ưu tiên của Malaysia là xóa bỏ các hàng rào phi thuế quan, sự di chuyển tự do của lao động lành nghề, tiếp cận dịch vụ chuyên nghiệp và thúc đẩy đầu tư trong nội khối ASEAN. Do đó, Malaysia đã tổ chức cuộc đối thoại không chính thức giữa Chính phủ và các doanh nghiệp nhằm thu thập những phản hồi từ các bên liên quan về những sáng kiến hội nhập kinh tế khu vực để chuẩn bị cho kế hoạch phát triển tiếp theo của ASEAN sau năm 2015 và phục vụ tốt hơn cho vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2015 của Malaysia. Trên cương vị là Chủ tịch ASEAN, Malaysia có vai trò quyết định trong việc đề xuất và xây dựng các sáng kiến hội nhập kinh tế toàn diện của ASEAN cho giai đoạn tiếp theo.

Về khía cạnh đơn giản hóa các thủ tục, Malaysia cho rằng, các thành viên ASEAN cần phải đóng vai trò tích cực hơn nữa trong việc giải quyết những rào cản về cơ chế và quy định nhằm đạt được các mục tiêu của AEC là (i) Thiết lập một thị trường chung và cơ sở sản xuất thống nhất (với sự di chuyển tự do của các dòng hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động lành nghề); (ii) Tạo lập khu vực kinh tế cạnh tranh (hoàn thiện các chính sách cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và phát triển cơ sở hạ tầng); (iii) Phát triển đồng đều (ưu tiên phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thiết lập khung chương trình chung cho các doanh nhân ASEAN và thực hiện Sáng kiến Hội nhập kinh tế ASEAN tập trung phát triển nguồn nhân lực và công nghệ thông tin); (iv) Hội nhập toàn diện vào nền kinh tế toàn cầu (mở rộng và thúc đẩy các hiệp định thương mại tự do và hiệp định đối tác kinh tế toàn diện, tham gia mạnh mẽ hơn vào chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu).

Philippines

Về cơ bản, Philippines đã chuẩn bị sẵn sàng cho kế hoạch mở cửa và hội nhập AEC. Philippines đã đàm phán giảm bớt gánh nặng thuế quan trên hầu hết các mặt hàng và dịch vụ với các nước trong khối ASEAN, tiến dần tới mục tiêu thuế quan 0% vào năm 2015.

Thứ trưởng Bộ Thương mại Philippines S.Crít-tô-ban khẳng định, việc thành lập AEC sẽ tạo ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng và đầu tư nội khối ASEAN, đồng thời tăng cường khả năng cạnh tranh và mở rộng hoạt động kinh doanh cho các doanh nghiệp của các nước thành viên ASEAN.

AEC sẽ tạo ra môi trường xuất nhập khẩu phi thuế quan, đồng nghĩa với việc mở cửa thị trường trong nước cho các nước thành viên còn lại. Các doanh nghiệp Philippines đã có sự chuẩn bị khá tốt trong việc củng cố thị trường nội địa, tăng khả năng cạnh tranh. Philippines có lợi thế trong cung cấp và xuất khẩu các sản phẩm thịt gia súc và gia cầm. Ngay từ đầu năm 2013, Bộ Nông nghiệp Philippines đã đầu tư khoảng 70 triệu USD để xây dựng 6 nhà máy giết mổ gia súc, gia cầm đạt tiêu chuẩn quốc tế tại 5 tỉnh nhằm hiện đại hóa dây chuyền sản xuất. Chính phủ Philippines cũng tăng cường thực hiện chuyên môn hóa một số nhà máy như Bam-ban chuyên xử lý gia cầm với năng suất 3.500 con/giờ hoặc nhà máy ở Ta-nau-an với năng suất xử lý 250 con heo/ngày.

Chính phủ Philippines đã thực hiện dự án “phủ sóng thông tin” cho cộng đồng doanh nghiệp về AEC. Trong 2 năm 2013 – 2014, Chính phủ đã tổ chức 140 hội thảo thu hút gần 13.000 doanh nghiệp tham dự để tiếp cận các thông tin về AEC, chia sẻ kinh nghiệm về tận dụng cơ hội và vượt qua các thách thức trong hội nhập kinh tế. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng tổ chức 15 hội nghị quy mô lớn để tuyên truyền và phổ biến kiến thức về hội nhập AEC cho riêng từng ngành hàng, bao gồm đồ nhựa, đồ điện gia dụng, thực phẩm, thiết kế nội thất hoặc các lĩnh vực dịch vụ như giáo dục, du lịch, bảo hiểm… Ban Thư ký ASEAN đánh giá cao công tác chuẩn bị hội nhập AEC của Philippines, đặc biệt là sự chủ động tham gia của Chính phủ giúp cộng đồng doanh nghiệp hiểu rõ lợi ích, quyết tâm nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nội địa nhằm chiếm lĩnh thị trường chung ASEAN với quy mô lên tới 600 triệu người.

Thái Lan

Với mục tiêu đưa đất nước Thái Lan hội nhập toàn diện AEC, Chính phủ nước này đã xây dựng chiến lược hỗ trợ đồng bộ, trong đó có kế hoạch nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp nội địa. Theo đó, Bộ Công nghiệp Thái Lan đã tổ chức các khóa tập huấn, đào tạo cho hơn 7.000 doanh nghiệp kinh doanh các lĩnh vực nội thất, may mặc, thực phẩm… để cung cấp thông tin cụ thể, chi tiết về các lĩnh vực xuất nhập khẩu của cộng đồng 10 nước thành viên ASEAN, phân tích các thế mạnh và những mặt hạn chế của các đối tác mà các doanh nghiệp nội địa sẽ phải cạnh tranh khi ASEAN trở thành một thị trường thống nhất. Mục tiêu của Chính phủ Thái Lan là hỗ trợ khoảng 8.000 doanh nghiệp trong nước nắm rõ được các kiến thức cơ bản trong cạnh tranh kinh doanh tại môi trường ASEAN khi hình thành AEC.

Khi AEC ra đời, các doanh nghiệp Thái Lan phải đối mặt với một thách thức lớn là tình trạng “chảy máu chất xám” khi lực lượng lao động lành nghề của nước này sẽ đi tìm những công việc có thu nhập cao hơn ở Singapore và Malaysia vì AEC cho phép di chuyển tự do lao động trong khu vực.

Singapore

Singapore là nước chuẩn bị tốt nhất và cũng là thành viên ASEAN duy nhất đã sẵn sàng hội nhập kinh tế trong AEC vào năm 2015, bởi Singapore là một cảng tự do chưa bao giờ phụ thuộc vào thuế quan. Singapore nhấn mạnh, việc mở cửa thị trường chung ASEAN cần tập trung kết nối trên cả 3 phương diện trên đất liền, trên biển và kết nối không dây. Singapore cho rằng, việc ASEAN kết nối thành một khối thống nhất sẽ tăng cường sức cạnh tranh của khu vực khi đàm phán các hiệp định hàng không với các cường quốc kinh tế lớn như Nhật Bản, Trung Quốc… hay các khu vực kinh tế lớn như EU.

Theo đánh giá của Forbes, xã hội Singapore xếp hạng nhất toàn cầu về mức độ an toàn và là mảnh đất giàu tiềm năng cho việc phát triển sự nghiệp. Đại học Quốc gia Singapore được xếp hạng nhất tại châu Á và được mệnh danh là “Harvard của châu Á”. Là quốc gia phát triển nhất tại khu vực, tiên tiến nhất ASEAN về khoa học, công nghệ, giáo dục và cơ sở hạ tầng, Singapore sẽ là đầu tàu của ASEAN trong cạnh tranh toàn cầu khi AEC hình thành.

Myanmar

Myanmar đã từng là một nền kinh tế lớn của khu vực, sau một thời gian khá dài đóng cửa nay lại trở thành một thị trường mới nổi, hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, để nắm bắt những cơ hội mà AEC mang lại, Chính phủ Myanmar cần quyết tâm thực hiện các chính sách để khắc phục tình trạng cơ sở hạ tầng yếu và thiếu, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Việt Nam

Là thành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng các nước ASEAN, Việt Nam đang chủ động nắm bắt thời cơ, vượt qua thách thức trong quá trình hội nhập. Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng, Việt Nam là một trong những thành viên dẫn đầu về tỷ lệ hoàn thành các cam kết, chỉ đứng sau Singapore, với mức độ thực hiện đạt trên 90%. AEC sẽ mở ra cơ hội cho nền kinh tế Việt Nam với các lợi thế cơ bản như: Thúc đẩy trao đổi thương mại, tăng quy mô buôn bán nội khối và các đối tác bên ngoài; tăng cường thu hút FDI và đầu tư nội khối; tạo cơ hội tìm việc làm để cải thiện thu nhập; thay đổi cơ cấu xuất khẩu, gia tăng giá trị xuất khẩu; mở rộng thị phần; và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Tuy nhiên, để có thể tận dụng được các cơ hội, Việt Nam cần nhận rõ các thách thức từ việc gia nhập AEC để có các điều chỉnh chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách kinh tế – xã hội và các thể chế kinh tế thị trường cho phù hợp.

Theo Báo cáo cập nhật kinh tế năm 2014 của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), các nước Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan đã đạt hiệu quả trong việc giảm mức thuế suất xuống gần bằng 0% và hiện đang chuẩn bị sẵn sàng áp dụng cơ chế hải quan một cửa ASEAN. Các nước còn lại tuy có một số khó khăn nhưng cũng đang tích cực để hoàn thành kế hoạch hội nhập AEC đúng tiến độ vào ngày 31/12/2015. Khi được hình thành, về cơ bản, AEC sẽ là một thị trường chung, một không gian sản xuất thống nhất dựa trên sự hội tụ mạnh mẽ các chính sách, luật lệ và quy định liên quan đến thương mại và đầu tư. AEC sẽ phát huy lợi thế chung của toàn khu vực ASEAn, từng bước xây dựng một nền kinh tế mang tầm khu vực năng động, có tính cạnh tranh cao trên thế giới, đem lại sự thịnh vượng chung cho nhân dân các quốc gia ASEAN.

Nguyễn Nhâm (Trích Thông tin Tài chính số 7 kỳ 1 tháng 4/2015)

http://www.mof.gov.vn

Thank for your comments

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s