Thất nghiệp


Thất nghiệp bắt nguồn từ chính sách

Hiện có hơn 70.000 cử nhân và thạc sĩ đang thất nghiệp. Hình ảnh các bạn cử nhân làm công việc phổ thông khiến tất cả những ai quan tâm đến giáo dục, đến giới trẻ đều cảm thấy buồn lòng và lo lắng bởi sự lãng phí về thời gian và tiền bạc của gia đình, xã hội.

Cử nhân quản trị kinh doanh Cao Thị Tuyết Nhung (phải) không xin được việc đúng chuyên môn, giờ làm nhân viên bảo vệ của Công ty DV bảo vệ Ngày Và Đêm – Ảnh: Quang Phương

Có ý kiến cho rằng chuyện cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp hay làm những việc phổ thông là do chính bản thân họ thiếu nỗ lực phấn đấu, không trang bị cho mình kỹ năng cần thiết, không biết tự lập thân…

Điều này đúng nhưng không toàn diện cũng giống như người ta thường lý giải hiện tượng tham nhũng là do cá nhân thiếu rèn luyện, tu dưỡng.

Chắc chắn luôn có yếu tố cá nhân trong mọi hiện tượng, vấn nạn xã hội, nhưng có lẽ cần phải nhìn thấy những yếu tố từ cấu trúc xã hội bởi chính những yếu tố này mới là quan trọng dẫn đến hiện trạng xã hội không mong muốn.

Nhắm mắt đào tạo

Vậy tình trạng thất nghiệp của cử nhân, thạc sĩ trước hết xuất phát từ đâu? Theo tôi, nó xuất phát từ sự thừa mứa nguồn lao động có trình độ đại học và sau đại học vì trong thời gian dài vừa qua, cơ quan quản lý giáo dục thường xác định tỉ lệ đào tạo sinh viên đại học trên một vạn dân (chỉ tiêu đến năm 2015 là 300 sinh viên/10.000 dân) chứ không xác định tỉ lệ đào tạo theo cơ cấu kinh tế của quốc gia.

Xét theo tỉ lệ sinh viên/vạn dân thì nước ta còn thấp so với các nước phát triển nên cơ quan quản lý giáo dục liên tục tăng chỉ tiêu tuyển sinh cao đẳng – đại học hằng năm.

Điều này bất hợp lý bởi trong cơ cấu kinh tế của nước ta hiện vẫn còn là một nước nông nghiệp với hơn 70% dân số đang cư ngụ tại vùng nông thôn, sống bằng các nghề liên quan đến nông nghiệp.

Nhưng chúng ta lại đào tạo quá nhiều người làm việc trong lĩnh vực công nghiệp – dịch vụ, trong khi lĩnh vực này chưa chiếm đa số nên không thể thu hút hết lao động có trình độ cử nhân, thạc sĩ.

Do đó tình trạng thất nghiệp của cử nhân khối kinh tế – quản trị là điều đương nhiên.

Mặt khác, việc giao chỉ tiêu đào tạo cao đẳng – đại học cho các trường hiện nay cũng thuần túy dựa vào năng lực của trường (đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất) mà không tính đến quy hoạch, nhu cầu lao động của từng ngành nghề của quốc gia trong ngắn hạn, trung hạn cũng như dài hạn.

Con số hơn 300 trường cao đẳng – đại học được phép đào tạo khối ngành kinh tế – quản trị là dựa vào dự báo nguồn nhân lực nào? Chắc chắn không dựa vào bất cứ dự báo nào cả.

Đồng thời chuyện cử nhân thất nghiệp cũng có phần lỗi lớn của các cơ sở đào tạo khi nhiều nhà tuyển dụng đã và đang than phiền về kiến thức lý thuyết lẫn thực hành, các kỹ năng mềm của các cử nhân, kỹ sư mới ra trường.

Điều này có thể xuất phát từ quan niệm, thói quen đào tạo cao đẳng – đại học là đào tạo theo kiểu “thùng phuy”, tức cứ đậu vào cao đẳng – đại học chắc chắn sẽ tốt nghiệp ra trường và gần như không có sự sàng lọc trong quá trình đào tạo. Điều này đã tạo ra tâm lý ỷ lại và không cần nỗ lực nơi người học khiến chất lượng không cao.

Phải có dự báo nhu cầu nhân lực

Bên cạnh đó, việc đào tạo phổ thông hiện nay không trang bị cho học sinh những hiểu biết về kinh tế – xã hội tổng quát mà chỉ chăm chăm vào toán, lý, hóa hoặc các môn thi đại học nên khiến các em không biết phải và nên học cái gì.

Hậu quả phần lớn các em chọn vào học những ngành nghe quen quen, dễ hiểu hoặc theo trào lưu chứ không biết tương lai sẽ như thế nào. Tất nhiên khi quá nhiều người học một vài khối ngành nào đó thì tình trạng thừa mứa là đương nhiên và thất nghiệp là chuyện chắc chắn sẽ xảy ra.

Do đó theo tôi, để giảm bớt tình trạng thừa lao động đại học và sau đại học trước hết cơ quan quản lý giáo dục phải công bố cho được nhu cầu nhân lực từng loại ngành nghề trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Kế đến, cơ quan quản lý giáo dục cần tính toán tỉ lệ sinh viên dựa trên hiện trạng kinh tế – xã hội của quốc gia chứ không nên chạy theo tỉ lệ sinh viên/vạn dân như lâu nay.

Đồng thời cơ quan quản lý giáo dục cũng phải cương quyết ngăn chặn tình trạng đào tạo mà không có nhân lực phù hợp để đào tạo nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo. Song song đó, các cơ sở đào tạo phải chú ý đến việc siết chặt “đầu ra”, tức tăng sự sàng lọc để đảm bảo những người tốt nghiệp ra trường có kiến thức, kỹ năng cơ bản để họ có thể đáp ứng được yêu cầu của công ty, doanh nghiệp và các cơ quan tuyển dụng.

LÊ MINH TIẾN – Tuổi Trẻ online

———-

Cứu mình trước khi trời cứu

TS Phạm Thị Ly (Đại học Quốc gia TP.HCM) vừa gửi đến Tuổi Trẻ bài viết tham gia diễn đàn “Giải pháp nào cho cử nhân thất nghiệp?”. Xin giới thiệu đến bạn đọc.

Tôi có kinh nghiệm tuyển dụng nhiều người mới ra trường, và có thể khẳng định rằng trong bi kịch thất nghiệp, thái độ sống của họ chiếm một phần rất lớn. Chất lượng đào tạo bậc đại học, quy hoạch ngành nghề có vấn đề, nhưng trên hết vẫn là “tính cách làm nên số phận”. Các bạn sẽ không thất nghiệp nếu:

1 Không quan niệm rằng phải tìm được việc đúng ngành nghề. Học ngành này, làm việc ngành khác không phải là trời sập. Đại học ngoài việc cung cấp kỹ năng và kiến thức chuyên môn của một nghề cụ thể, còn là cơ hội để bạn có một nền tảng tư duy và hiểu biết rộng rãi về xã hội. Có những kỹ năng cần cho tất cả mọi nghề, nếu không có những kỹ năng đó bằng cấp nào cũng vô dụng. Tấm bằng chỉ là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ. Vì vậy đừng câu nệ tấm bằng bạn có, hãy tự hỏi bạn có những khả năng và phẩm chất gì.

2 Không coi công việc chỉ là phương tiện để kiếm sống, và không làm việc với thái độ “trả nợ quỷ thần” có mặt sếp thì làm, sếp ngoảnh đi thì chuồn về hay chơi game. Cho dù công việc lương có thấp đến đâu đi nữa, hoặc bạn không nhận làm, hoặc bạn nhận thì phải nhận với tất cả trách nhiệm của mình. Một người làm việc có lương tâm nghề nghiệp, làm với tất cả trách nhiệm cao nhất, bất kỳ ai cũng muốn có một nhân viên như thế. Nếu bạn không có được lương tâm chức nghiệp như thế, cơ hội dù có đến tay bạn rồi cũng sẽ vuột mất.

3 Không bao giờ ngừng học hỏi. Bạn càng trẻ càng cần có nhiều thứ để học. Bạn càng lớn tuổi càng cần học thêm nữa để làm mới hiểu biết của mình. Bất cứ công việc nào cũng là cơ hội cho bạn học hỏi.

4 Không đóng khung suy nghĩ của mình theo một lối mòn. Nhà trường Việt Nam rất ít dạy sinh viên thái độ chủ động và tinh thần khởi nghiệp, dám chấp nhận thử thách và rủi ro. Cơ hội luôn luôn có ở xung quanh bạn, vấn đề là bạn có nhìn thấy hay không và có đủ năng lực để nắm bắt hay không mà thôi.

Tóm lại, đừng ngồi chờ nhà trường cải thiện chất lượng đào tạo. Đừng ngồi chờ kinh tế khởi sắc. Đừng ngồi chờ số phận mang may mắn lại cho mình. Đừng ngồi chờ ai đó phát hiện tài năng của mình. Hãy quan sát cuộc sống, hiểu rõ mình là ai, có những nhược điểm gì và mong muốn đạt được điều gì trong cuộc sống. Nhà trường dạy các bạn mơ ước nhưng không chuẩn bị đủ cho các bạn những năng lực để biến mơ ước thành sự thật. Bạn hãy tự mình tìm cách lấp những khoảng trống ấy.

Có lần tôi đã nói về “quy luật mười nghìn giờ”, đại khái nếu bạn làm việc gì đó đến khoảng mười nghìn giờ, bạn sẽ đạt đến trình độ thành thạo như một chuyên gia. Dĩ nhiên nhận định này có thể gây tranh luận, nhưng nếu đừng tuyệt đối hóa nó thì thông điệp của nó là bạn hoàn toàn có thể đạt được những thành tựu đáng kể nếu có một nỗ lực tương xứng. Nếu bạn tích lũy hiểu biết và kỹ năng đến một mức độ nào đó, bạn sẽ không đi tìm việc mà công việc sẽ tìm đến bạn.

TS PHẠM THỊ LY – Tuổi Trẻ online

Thank for your comments

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s