Trương Minh Nhật Quang


 

Từ Hà Tiên tới Cần Thơ: Câu chuyện chú bé bán bánh mì và “D32”

 

(Intro) Ngày 20/2/2003, tác giả Trương Minh Nhật Quang đã mừng kỷ niệm hai năm ngày ra mắt phần mềm chôæng virus “D32” chạy trên nền Windows 32 bits, phát triển từ “D2”. Đặc biệt, sau khi e-CHÍP số 2 đăng Tâm thư Trương Minh Nhật Quang, nhiều e-mail đã gởi về Toà soạn và về cả địa chỉ e-mail của tác giả để chia sẻ “tâm sự” của anh. Trên hết, bạn đọc… tò mò muốn tìm hiểu thêm về con người khiêm tốn và “hơi bị…kín tiếng” này trong giới tin học!

Phải “công phu” lắm, chúng tôi mới thuyết phục được anh chịu kể chuyện về mình, dù nay anh đã chíp thêm vai… Biên tập viên e-CHÍP. Mời bạn cùng theo dõi những chặng đường gian khó của chàng trai quê gôæc Hà Tiên này.

Ngọc Hân

Lời kể của một chú bé bán bánh mì…
“Năm 1976, khi ba tôi trở lại sau một thời gian phải vắng nhà, gia đình tôi gần như không còn tài sản nào vì tất cả đã được má tôi bán đi để nuôi tám đứa con. Đồng lương giáo viên của má tôi không đủ trang trải trong ngoài. Bà vừa đi dạy, vừa đan áo len bỏ hàng chợ. Các em tôi bán thuốc lá dạo, còn tôi phụ ba “đổi nước” mướn (bằng một thùng phuy sắt đặt trên xe gỗ, kéo bằng sức người). Hôçi đó, sức khoẻ của ba đã giảm râæt nhiêçu nên tôi chỉ mới 12 tuổi đã phải lao động như một người lớn…
Năm 1978, khi chiến tranh biên giới Tây Nam nổ ra, như mọi người dân khác ở Hà Tiên, gia đình tôi sơ tán khỏi thị trấn, theo dòng người lánh nạn về bên kia sông để tránh tầm pháo của giặc. Vừa làm ruộng, vừa làm thuê, anh em tôi vẫn đến lớp đều đặn. Học ở đình chùa, ngoài vạt ruộng, dưới hầm dã chiến hoặc gầm bàn để tránh pháo. Phải mất hai năm, chúng tôi mới học xong chương trình lớp 8. Cuối năm tổng kết, có đứa mất tích, đứa chết trên đường đến lớp. Cô giáo tôi cũng chết vì một quả pháo rớt vào trường học. Tôi thì may mắn hơn, chỉ phải nằm trạm xá hơn một tháng do vướng kíp nổ.

Nhỏ: Vừa học, vừa “đôèi nước” mướn. Học ở đình chùa, ngoài vạt ruộng hay dưới hầm dã chiến…
Lớn thêm một chút: Sửa xe lề đường, bốc vác ở bến xe – bến tàu, dọn hàng chợ rôçi làm thợ hồ, cào ruộng muối, kể cả bốc mộ thuê… đêè có điêçu kiện học xong bậc PTTH.
Khi lập gia đình: Phải nghỉ dạy đêè chạy xe đạp ôm, nuôi cá bột, làm cỏ mướn, mượn lúa đêè xay gạo bán lẻ… kiếm tiền trị bệnh cho vợ.
Ngày nay: Cả hai anh chị đêçu lâæy bøìng thạc sĩ – anh theo công nghệ thông tin, chị thì sư phạm ngoại ngữ (tiêæng Anh).

Lúc đó, hầu như ngày nào chúng tôi cũng phải ăn khoai trừ bữa. Có một kỷ niệm khó quên: tôi được má nhờ đi mua khoai chịu cho bữa “cơm chiều”. Lúc ôm rổ khoai ngang qua hàng gạo, vì sợ bà chủ trông thấy sẽ đòi nợ, tôi cắm cúi đi mà không dám nhìn xung quanh rồi luống cuống đụng vào người khác, làm khoai văng tung toé giữa chợ. Oái oăm thay, bà chủ hàng gạo lại chạy ra nhặt hộ, còn tôi thì đỏ mặt, đứng lóng ngóng…

Chiến tranh biên giới lắng dịu, gia đình tôi về lại thị trấn, gom góp nhặt nhạnh đủ thứ vật liệu để cất một túp lều nhỏ trên nền nhà cũ trống hoác. Mười con người sống trong chiếc lều tênh hênh gần cả năm trời. Những đêm mưa lớn, không ai ngủ được vì mưa tạt và gió thốc. Thời gian này, tôi đi bán bánh mì dạo. Từ 4 giờ sáng, tôi đã thức dậy, bán đến 6 giờ rồi cuốc bộ thêm bốn cây số đến lớp học. Vào giờ chơi, tôi mang bánh đến từng lớp nhờ bạn bè mua giúp. Tan trường, tôi trở về nhận bánh mới và tiếp tục bán đến 12 giờ khuya mới về nhà, sau đó tranh thủ ngủ để 4 giờ trở lại lò… Có lần thấy tôi học sút, thầy chủ nhiệm – vốn rất thương tôi – đã rầy tôi giữa lớp. Tôi chỉ biết ôm bao bánh mì ra sau hè quệt nước mắt… Tuy nhiên, sau lần đó, tôi đã cố gắng sắp xếp lại thời khoá biểu của mình và tranh thủ học vào những lúc chờ bánh chín ở lò. Năm ấy, tôi đoạt được giải nhì kỳ thi học sinh giỏi toán của huyện…”

“D2” đã ra đời như thế nào?
Chú bé ở Hà Tiên âæy tên Trương Minh Nhật Quang, tác giả chương trình chôæng virus máy tính “D2”, nay là “D32”.

Có được sự thành đạt như hôm nay, Quang còn phải tiêæp tục trải qua nhiêçu chặång đường khác gian khôè không kém. Đêè có thêè tiếp tục học hết PTTH, ngoài việc bán bánh mì, anh làm đủ nghề: sửa xe lề đường, bốc vác ở bến xe – bến tàu, dọn hàng chợ, rôçi làm thợ hồ, cào ruộng muối, thậm chí nhận cả việc bốc mộ thuê… Thấy con ham học, ba má anh đã cố lo cho Quang và đứa em kế lên TPHCM học, ở nhờ nhà người bác. “Cuối năm đó, tôi tốt nghiệp PTTH loại giỏi, lên nhận phần thưởng trong bộ quần áo thùng thình quá khổ (của anh họ tôi cho, vì đêm trước kẻ trộm đã lẻn vào dọn sạch mấy bộ quần áo đi học của tôi)” – anh Quang kể.

Sau đó, dù thi rớt đại học, anh vẫn không nản lòng. Vừa tham gia công tác trong Ðội Thanh niên xung kích của địa phương như canh phòng phố xá, đào kênh, vận chuyển lương thực, vũ khí cho các tuyến phòng thủ dọc theo biên giới, vừa miệt mài tự ôn luyện chờ ngày thi đại học. Quang học bất cứ lúc nào có thể, dù trên bờ kênh mới đào hay dưới mái hầm dã chiến. Ban đêm giữa đồng không có đèn, anh đốt vỏ tràm một mình ôn luyện. Năm 1985, Quang đăng ký thi vào trường Đại học Cần Thơ. Kết quả thật bất ngờ: chỉ có anh là thí sinh duy nhất của huyện, lại là thí sinh tự do, trúng tuyển diện chính quy với 18,5/30 điểm, đứng sau người cao nhất tỉnh 0,5 điểm. Thế nhưng anh vẫn không được nhận vào học. Ba má anh phải gõ cửa khắp nơi. May nhờ có người bác nói giúp, Quang mới được nhận nhưng phải chuyển ngành và học trễ mất một tháng.

Bốn năm đại học thật vất vả với những khó khăn muôn thuở của một sinh viên nghèo như Quang. “Tuổi thơ gian khổ đã giúp tôi thích nghi với đủ nghề như chạy xe đạp ôm, dạy kèm, làm thuê… Nhờ đạt loại giỏi ở năm thứ ba, tôi là một trong hai sinh viên của Khoa được nhận học bổng đầu tiên của Canada dành cho sinh viên Đại học Cần Thơ. Tốt nghiệp Đại học với số điểm 44/50, tôi xin được ở lại Khoa để tiếp tục học tập và công tác nhưng vâén bị từ chối. Tôi trở về dạy ở trường PTTH Hà Tiên trong khi cô gái tôi yêu vẫn ở lại Cần Thơ công tác…” – anh bồi hồi kể.

Cuối năm 1990, anh cưới đư